Câu lạc bộ Lâm nghiệp tiếp tục đề xuất dự án thực nghiệm khoa học năm 2013
Thực hiện chỉ đạo của Liên hiệp hội Khoa học và Kỹ thuật Thanh Hoá và hướng dẫn của Sở Khoa học và Công nghệ về việc xây dựng đề xuất dự án nghiên cứu, thử nghiệm khoa học năm 2013 theo quyết định số: 3170/2010/QĐ-UBND ngày 09/09/2010 của UBND tỉnh Thanh Hóa.
Câu lạc bộ Lâm nghiệp đã xây dựng dự án trồng thử nghiệm cây Xoan chịu hạn trên vùng sinh thái huyện Mường Lát, với mục tiêu của dự án là trồng thử nghiệm giống Xoan chịu hạn trên 5 vùng lập địa khô cằn khác nhau tại huyện Mường Lát nhằm tạo ra một loại sản phẩm mới có giá trị kinh tế cao, góp phần quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội, thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia về xoá đói giảm nghèo nhanh và bền vững theo tinh thần Nghị quyết 30A của Chính phủ. Từ năm 2010, Sở Khoa học Công nghệ đã 2 lần trình Hội đồng khoa học của tỉnh nhưng vẫn chưa được xem xét phê duyệt và cũng không có thông tin trở lại để hướng dẫn bổ sung hoàn thiện dự án. Năm nay, Câu lạc bộ Lâm nghiệp vẫn kiên trì tiếp tục đề xuất và trình các cơ quan chức năng và cấp có thẩm quyền xem xét.
Cây Xoan chịu hạn có tên khoa học là: Azadirachta indica, có nguồn gốc xuất xứ từ vùng Trung cận Đông, Apganistan, Pakistan, ấn Độ, Miến Điện, Thái Lan, và được trồng rải rác ở các nước Đông nam Châu á, Tây Phi, Senegan..vv. Tại Việt Nam, cây xoan chịu hạn được du nhập và nhân giống lần đầu tiên vào năm 1981 tại Bình Thuận do Giáo sư Lâm Công Định (Viện khoa học Lâm nghiệp Việt Nam) mang hạt giống từ Senegan về. Cây Xoan chịu hạn đã được trồng thử nghiệm thành công tại 2 tỉnh Bình Thuận và Ninh Thuận. Năm 1994, cây mẹ bắt đầu ra lứa quả đầu tiên và được nhân giống trồng mở rộng tại Tuy Phong, Hàm Thuận Bắc và các vùng khác trong tỉnh Bình Thuận, Ninh Thuận, cả vùng đồi núi khô cằn và vùng bãi cát trắng ven biển.
Xoan chịu hạn phát triển tốt trên đất cát pha thịt nhẹ và cát rời, đất có đá lẫn, không chịu ngập úng, đòi hỏi nhiều ánh sáng, chịu hạn tốt, phát triển trên đất có độ Ph cao >= 8,5 thậm chí đất có tầng cứng 1,5 đến 2 mét, thích hợp với khí hậu nhiệt đới, khô nóng có thể lên tới 50 độ C, lượng mưa từ 500-1.200mm, độ ẩm 60% nhưng không chịu rét kéo dài, có thể trồng ở độ cao từ 1000-1500 mét so với mặt biển.
Cây trồng 10-12 năm cho thu hoạch gỗ, tuổi thọ của cây có thể lên tới 200 năm, cây cao trung bình 13- 20 mét, cây trưởng thành có thể cao tới 30 mét, đường kính trên 1mét, cây 5 tuổi trở lên đã cho quả làm giống, một năm hai vụ thu hoạch quả, vào tháng 4- 6 và 10- 12. Số lượng hạt trong 1kg quả từ 2.000- 2.500 hạt, tỷ lệ nảy mầm trung bình 60%.
Xoan chịu hạn có rất nhiều cộng dụng và hiệu quả kinh tế cao: gỗ làm vật liệu xây dựng, sản xuất đồ mỹ nghệ, trang trí nội thất, các bộ phận khác như vỏ, lá, hạt có thể chiết xuất làm thuốc bảo vệ thực vật phục vụ sản xuất nông phẩm sạch theo tiêu chuẩn Viet-GAP. Ngoài ra còn chiết xuất chất ta nin cho công nghiệp thuộc da v.v..Là cây có tác dựng phòng hộ, bảo vệ môi trường tốt, thích hợp với vùng đất thoái hoá, khô cằn. Nó đâm chồi tốt và có nhiều lông hút ở rễ, nhất là ở nơi khô hạn để thích nghi.
Tại Bình Thuận, Xoan chịu hạn trồng thành rừng trên các vùng đất cát có nguy cơ hoang mạc ven biển từ Tuy Phong, Bắc Bình vào đến Hàm thuận Bắc, Phan Thiết, Hàm Thuận Nam và kể cả đảo Phú Quý.
Một số tỉnh như Bình Phước, Bình Thuận, Ninh Thuận…đã phê duyệt và triển khai kế hoạch trồng rừng trên diện rộng bằng cây Xoan chịu hạn trên các vùng đồi núi khô cằn. Kết quả bước đầu cho thấy Xoan chịu hạn có khả năng sinh trưởng phát triển tốt trên các vùng lập địa có độ dốc, khô hạn, đất đai khô cằn.
Với đặc điểm sinh học như trên, cây Xoan chịu hạn có thể trồng và phát triển được trên điều kiện lập địa và khí hậu khắc nghiệt huyện Mường Lát (Thanh Hoá) hay nói cách khác, đất đai, khí hậu ở Mường Lát cũng có đặc điểm giống như ở vùng đồi núi sói mòn khô hạn như ở Ninh Thuận, Bình Thuận, phù hợp với môi trường sống của cây Xoan chịu hạn. Đó là căn cứ thực tiễn để đề xuất dự án sản xuất thử nghiệm này nhằm góp phần giải quyết nhu cầu bức xúc về phát triển kinh tế-xã hội, tạo thu nhập ổn định và xoá đói giảm nghèo cho đồng bào các dân tộc huyện Mường Lát.
Khương Bá Tuân