Kết quả bước đầu của Hội Giống cây nông nghiệp về sản xuất rau an toàn theo tiêu chuẩn viện GAP

Xã Hoằng Hợp (Hoằng Hoá – Thanh Hoá) có tổng diện tích sản xuất nông nghiệp là 231 ha, trong đó: Đất chuyên màu là 40 ha; đất 1 lúa 2 màu là 60 ha; đất 2 lúa 1 màu là 61 ha. Dân số của xã có 5.235 nhân khẩu trong đó có 2.960 lao động, nhân dân Hoằng Hợp có truyền thống thâm canh vụ đông và làm rau màu, cùng sự cần cù, chăm chỉ, biết áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật của bà con nông dân nên cánh đồng rau ở Hoằng Hợp quanh năm xanh tốt. Là địa phương không những cung cấp rau cho toàn xã mà thường xuyên cung cấp cho thành phố Thanh Hoá với số lượng lớn. Hàng năm xã đã cung cấp hàng ngàn tấn rau quả cho thị trường, việc hình thành các cánh đồng sản xuất rau màu đã góp phần tăng thu nhập cho người dân, giải quyết được lao động nông nhàn, thúc đẩy dịch vụ nông nghiệp phát triển.

Tuy nhiên phần đông bà con vẫn thường xuyên sử dụng phương pháp trồng rau truyền thống, sâu bệnh nhiều, hiệu quả năng suất không cao. Mặt khác, việc lạm dụng thuốc thực vật bừa bãi, là nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khoẻ cộng đồng. Đáng chú ý là một số độc tố Nitrat, CO2… trong thuốc bảo vệ thực vật và phân bón đã phát thải vào khí quyển gây hiệu ứng nhà kính-là nguyên nhân gây biến đổi khí hậu, là mối lo của toàn thế giới.  Vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm, nhất là sản phẩm rau đang được xã hội đặc biệt quan tâm, khi mức sống ngày càng tăng thì vấn đề “an toàn” đang được đặt lên trên “giá cả”. Sản xuất rau an toàn đang là yếu tố quan trọng trong phát triển nông nghiệp theo hướng hàng hóa hiện nay.

Được sự quan tâm của Lãnh đạo các cấp và sự trăn trở của lãnh đạo xã Hoằng Hợp trong việc tìm “lối thoát” để phát triển sản xuất rau màu cho địa phương và đặc biệt là sự chỉ đạo, giúp đỡ về mọi mặt của Hội giống cây nông nghiệp Thanh Hóa và hợp tác của công ty VRAT đã tích cực triển khai trồng và tiêu thụ sản phẩm, cũng như sự tiến bộ của bà con nông dân trong việc nhận thức vấn đề “sản xuất rau an toàn cho xã hội”. Từ tháng 10/2008 địa phương ký hợp đồng với Công ty TNHN sản xuất và cung ứng rau an toàn - VRAT. Mô hình được triển khai với diện tích 3 ha tại thôn Phú Quý bước đầu đã đem lại hiệu quả, hứa hẹn cho sự phát triển trong thời gian tới. Các sản phẩm rau an toàn sản xuất ở địa phương đã được công ty VRAT tiêu thụ tại thành phố thanh hoá gồm: Xu hào, Bắp cải, Cà chua, Cải chíp, Xu xu, Đậu leo, các loại rau gia vị… Sau một vụ sản xuất bà con nông dân đã bước đầu tiếp thu và chấp nhận hợp tác sản xuất rau an toàn với công ty VRAT.

Sau khi thống nhất trong sản xuất rau an toàn với công ty VRAT xã đã quy hoạch 1 vùng sản xuất rau an toàn và giao cho HTX DVNN & Điện năng của xã tiến hành ký hợp đồng với công ty đồng thời ký hợp đồng sản xuất và tiêu thụ với các hộ dân trong vùng quy hoạch trồng rau an toàn. HTX là người trực tiếp chỉ đạo điều hành sản xuất.

Để vận động được nông dân tham gia sản xuất là một quá trình khó khăn làm thay đổi nhận thức, xã đã tiến hành triển khai chủ trương tới cấp uỷ chính quyền từ xã đến thôn, tổ chức họp dân để nhân dân thảo luận dân chủ đi đến thống nhất.

Sau khi thực hiện xong vùng quy hoạch và ký hợp đồng với nhân dân xã đã được Trung tâm tư vấn chuyển giao KHKT & CN giống cây nông nghiệp Thanh Hóa tập huấn quy trình kỷ thuật sản xuất rau an toàn cho bà con nông dân, những người trực tiếp sản xuất. Đồng thời phối hợp với công ty để thường xuyên bám sát đồng ruộng hướng dẫn người dân thực hiện đúng quy trình cho đến khi sản phẩm được thu hoạch bán ra thị trường.

Mặc dù là một vùng sản xuất rau, hàng hoá lớn nhưng khi chuyển sang sản xuất rau an toàn vẫn gặp nhiều khó khăn như tập quán canh tác cũ tồn tại như dùng phân tươi để bón, lạm dụng phân bón hoá học đặc biệt là phân đạm và tập quán sử dụng thuốc trừ sâu còn mang tính đại trà nhưng chưa đúng cách, bà con nhân dân chưa quen sử dụng phân vi sinh trên đồng ruộng.

Một khó khăn lớn khi sản xuất rau an toàn là khó khăn trong việc tập trung quy hoạch gieo trồng theo đặt hàng của công ty. Trước đây trồng cây gì, thời vụ ra sao bà con tự quyết định, nay làm rau an toàn thì cơ cấu các loại cây trồng, bố trí thời vụ phải theo yêu cầu của công ty.

Tuy nhiên, điều khó khăn nhất đối với xã và các hộ sản xuất rau, quả xã Hoằng Hợp là vấn đề đầu ra của sản phẩm. Hiện mới có khoảng 50% sản lượng rau an toàn được Công ty Rau quả của tỉnh thu mua, còn lại một lượng lớn phải bán trôi nổi trên thị trường và người tiêu dùng còn ham lợi chưa phân biệt được “rau sạch” hay rau chưa sạch”.                 

Từ những kết quả đạt được bước đầu, với mong muốn phát triển sản xuất bền vững theo hướng an toàn, hiệu quả đáp ứng đòi hỏi về vệ sinh an toàn thực phẩm của người tiêu dùng, đảm bảo vệ sinh môi trường gắn sản xuất với tiêu thụ.       Địa phương đánh giá cao sự hợp tác của Công ty VRAT với xã trong sản xuất rau an toàn. Hai bên đã thống nhất mở rộng diện tích sản xuất rau an toàn trong thời gian tới, theo đó HTX và công ty sẽ thuê lại đất của nông dân để chủ động sản xuất và đầu tư để sản xuất được nhiều sản phẩm trái vụ cung ứng ra thị trường đem lại hiệu quả kinh tế cao hơn và xây dựng thương hiệu “rau sạch Hoằng Hợp” trên thị trường.

Địa phương xác định tiếp tục tìm kiếm sự giúp đỡ hợp tác của các công ty sản xuất phân bón vi sinh, các công ty giống cung ứng được giống tốt và chuyển giao khoa học kỹ thuật cho nông dân.

Mô hình của xã mới phát triển bước đầu vẫn còn gặp nhiều khó khăn để có thể đáp ứng và phát triển chúng tôi rất mong tiếp tục nhận được sự quan tâm hỗ trợ của lãnh đạo tỉnh Thanh Hoá, Sở Nông nghiệp phát triển nông thôn và các cơ quan chức năng trong và ngoài tỉnh nhằm đưa tiến bộ khoa học vào sản xuất nông nghiệp phấn đấu cho sự phát triển bền vững và an toàn của xã hội.

Bùi Thị Mận