Hội thảo về thực trạng sản xuất cói tại huyện Nga Sơn

Thực hiện hợp đồng tư vấn ký kết với Giám đốc chương trình quản lý rủi ro thiên tai của tổ chức CARE quốc tế tại Việt Nam, về việc “Tiến hành nghiên cứu các kinh nghiệm và kiến thức địa phương trong hoạt động sinh kế thích nghi với BĐKH, nhân rộng các mô hình làm tốt về cây cói”, thuộc dự án: “ Tăng cường năng lực quản lý rủi ro thiên tai cho các tổ chức và cộng đồng địa phương dễ bị tổn thương tại tỉnh Thanh Hóa và Quảng Trị”.

Vừa qua cán bộ của Trung tâm hỗ trợ ứng phó với biến đổi khí hậu Thanh Hóa(CSRCT), cùng với nhóm chuyên gia của Liên hiệp hội đã tiến hành khảo sát đánh giá thực trạng nghề trồng cói tại 5 xã ven biển thuộc vùng trọng điểm cói của huyện Nga Sơn.

Hoạt động diễn ra từ ngày 15/11/2010 và kết thúc khảo sát điều tra bằng hội thảo:” Báo cáo kết quả điều tra thực trạng sản xuất và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao năng suất chất lượng cây cói tại huyện Nga Sơn- tỉnh Thanh Hóa”, được tổ chức vào ngày 17/12/2010.

Tại hội thảo, các đại biểu tham dự đã đi đến thống nhất với nhóm chuyên gia về việc giảm diện tích, năng suất và chất lượng cói của huyện Nga Sơn trong những năm gần đây, gồm những nguyên nhân cơ bản sau:

1.ảnh hưởng bởi các loại thiên tai do tác động của BĐKH gây ra như: lũ lụt, nắng nóng, hạn hán thiếu nước, nước biển dâng và xâm nhập mặn là những nguyên nhân chủ yếu rất nghiêm trọng, đặc biệt là tình trạng nhiễm mặn với độ mặn từ 15-20%o vượt trên giới hạn cho phép đối với cây cói ( >0,015%). Đặc biệt  sau bão số 7(9/2005), gần 1.500 ha đất thuộc các xã Nga Tiến, Nga Tân, Nga Liên, Nga Phú… bị nhiễm mặn trầm trọng; hơn 600 ha cói bị mất trắng. Đợt nắng nóng 4-6/2010, theo Ô. Pham Văn Quân Chủ tịch UBND xã Nga Tân: “Xã có 320 ha thì 170ha cói bị mất trắng, trong đó 95ha cói hiện đã bị thiêu rụi” .

2. Kỹ thuật canh tác cói của người dân còn hạn chế, theo kết quả điều tra: 39,5% có hiểu biết trung bình, 55,3% hiểu biết tốt hơn và chỉ có 5,2% hiểu biết rất tốt về kỹ thuật thâm canh cây cói từ lúc trồng, chăm sóc đến khi thu hoạch. Các kỹ thuật mới chưa được áp dụng nhiều, chẳng hạn như khâu bón phân cho cói chủ yếu dùng phương pháp bón vải trên toàn ruộng cói, lại tưới, tiêu không được chủ động nên hiệu quả không cao. Giống cói dần bị thoái hóa, cây to, độ xốp nhiều, giảm yếu tố dai, dẻo của cây cói;

3. Chất lượng các công trình thủy lợi vùng cói chưa được cải tạo và nâng cấp phù hợp với điều kiện thâm canh cây cói, đặc biệt là hệ thống kênh mương phân độ nội đồng cói và chất lượng nước tưới;

4. Sâu bệnh đối với cây cói ngày một phát triển: Rầy nâu, bọ vòi voi(bọ cánh cứng), sâu róm, sâu đục thân, cào cào, bệnh đốm và cả chuột đồng. Đặc biệt là sâu đục thân, rầy nâu và bệnh đốm vàng ảnh hưởng với mức độ rất cao;

5. Thiếu nguồn lực cho sản xuất( chủ yếu là vốn và lao động), trong khi giá cả thị trường cói lại có nhiều biến động. Chi phí đầu vào cho ngành cói ngày một tăng như giá phân bón, tiêu thụ chậm và giá thành hạ, nếu cân đối với chi phí đầu tư cho cây cói trên đầu sào( khoảng 1,2 triệu/sào) thì người nông dân trồng cói chỉ hòa vốn, thậm chí lỗ. Sản lượng xuất khẩu rất chậm đã ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất và đời sống của nhân dân vùng cói, nhiều hộ gia đình đã bỏ ruộng đi làm ăn xa, không chăm bón, không phòng trừ sâu bệnh, một số diện tích có khả năng hoang hoá trở lại.

Từ những đánh giá trên, hiện nay nhóm chuyên gia của Liên hiệp hội đang soạn thảo các mô hình thích ứng cho việc thâm canh cây cói có khả năng chống chịu với thiên tai, thời tiết cực đoan do tác động của biến đổi khí hậu. Dự kiến các mô hình sẽ được triển khai thực hiện tại 2 xã dự án là Nga Tân và Nga Tiến, trong thời gian từ tháng 01 đến tháng 8 năm 2011.

Phạm Xuân Quý