Liên hiệp các hội khoa học kỹ thuật Thanh Hóa bài học từ dự án nhỏ
Các dự án nhỏ mà Liên hiệp các Hội khoa hội kỹ thuật Thanh Hóa xây dựng tổ chức thực hiện trên địa bàn miền núi, hướng về cộng đồng rất đa dạng phong phú , trong đó tập trung nhất là dự án Khoa học công nghệ, bảo tồn đa dạng sinh học, phòng hộ môi trường, chống diễn biến khí hậu, nâng cao năng lực hướng tới phát triển kinh tế bền vững.
Dự án đã đem lại quyền lợi thiết thực cho cộng đồng, được cộng đồng hưởng ứng nhiệt tình tự giác thực hiện có hiệu quả, chính quyền địa phương, các ngành chuyên môn đồng tình giúp đỡ, các dự án đều có vốn đối ứng,các chuyên gia Liên hiệp hội phối hợp chặt chẽ, có trách nhiệm với cộng đồng tranh thủ được các cấp, các ngành, bám sát nhà tài trợ học hỏi chia sẽ kinh nghiệm đã được các nhà tài trợ tin tưởng và tạo điều kiện giúp đỡ.
Đến nay Liên hiệp hội đã và đang thực hiện 8 dự án được Quỹ môi trường toàn cầu tài trợ ( với mỗi dự án là 50.000$ ),là đơn vị có nhiều dự án GEF SGP nhất so với các Liên hiệp hội của các tỉnh, 4 dự án Care, 2 dự án của ngân hàng thế giới, các dự án của Liên Hiệp Hội khoa học Việt Nam,của tỉnh và cuả các chương trình. Trong tháng 10-2010 các đơn vị Liên hiệp hội đã có 26 đề xuất ý tưởng dự án cho chương trình “ sáng kiến Tia sáng ”. Đã có 3 ý tưởng được bước vào vòng 2 lập dự án chi tiết.
Kết quả xây dựng dự án được duyệt (theo phương thức cạnh tranh lựa chọn ), tổ chức thực hiện hiệu quả các dự án là những vấn đề của Liên hiệp hội cần tiếp tục phát huy.
Trước hết, đó là nâng cao kỹ năng mà chuyên gia của Liên hiệp Hội có kỹ năng giao tiếp, kỹ năng đàm phán, thương lượng và đặc biệt là đặt và dẫn dắt vấn đề theo hướng mong muốn mà đôi bên đều cảm thấy thoải mái, biết kết hợp để tạo ấn tượng tốt ngay từ ban đầu, đi xin tài trợ phải nắm rõ thông tin về tổ chức của họ cũng như các thông tin chi tiết kế hoạch chương trình,quy trình xét duyệt. Giới thiệu rõ ràng và rành mạch mục đích hoạt động, cơ cấu tổ chức, quá trình hoạt động của đơn vị mình về kinh nghiệm thành công đã tạo nên vị thế của Liên hiệp hội .
Các dự án lựa chọn bắt đầu từ đề xuất ý tưởng xây dựng mục tiêu đến nội dung và các hoạt động để đạt nội dung mục tiêu phải bám sát với tiêu chí chương trình, gắn với mong mỏi của cộng đồng đã tạo ra sự đồng thuận của nhiều bên, thể hiện tính chuyên nghiệp của Liên hiệp hội. Nhiều dự án của Liên hiệp hội thể hiện kinh nghệm đó, chỉ nêu một dự án “ Bảo tồn phát triển rừng Luồng bản địa ” tại huyện Ngọc Lạc ảnh hưởng tác động tới 69.000 ha rừng Luồng 11 huyện miền núi, trên 3 vạn hộ sản xuất kinh doanh Luồng, kết quả dự án bảo tồn phát triển rừng Luồng bản địa đã đưa ra một chiến lược chống suy thoái rừng Luồng rất thiết thực, cái đáng nói nhất là sau dự án bảo tồn phát triển rừng Luồng đã có nhiều tổ chức hưởng ứng vận dụng triển khai nhân rộng với mục tiêu xây dựng rừng phát triển rừng Luồng bền vững như dự án xây dựng ngành hàng Luồng tại Ngọc Lạc, Bá Thước, Quan Hóa của tổ chức Gret Pháp,tổ chức Ofam có dự án thâm canh luồng ở Lang Chánh, Thường Xuân; Viện khoa học Lâm nghiệp thực hiện đề tài nghiên cứu chống suy thoái rừng luồng tại 3 huyện Ngọc Lạc, Bá Thước, Lang Chánh...
Một nội dung quan trọng trong xây dựng dự án mà bên xây dưng cùng bên tài trợ rất quan tâm nên cần có giải trình chi tiết minh bạch là bản dự trù kinh phí,trên mỗi mục khoản tiền đó chi để làm gì và phù hợp hay chưa, có thể hạ được không? Khoản đối ứng của chủ đề xuất dự án và người hưởng thụ thực thi dự án cần phải phù hợp bằng vốn tự có như vật tư, sức lao động thể hiện tính trách nhiệm cộng đồng trong xây dựng thực hiện dự án đảm bảo tinh bền vững khả thi tài chính của dự án, đảm bảo khả năng nhân rộng, các dự án của Liên hiệp hội luôn thỏa mãn yêu cầu này, các dự án của Liên hiệp hội cấp vốn đối ứng cho phần quản lý, có dự án còn được cấp vốn hộ trợ xây dựng mô hình,đơn vị quản lý dự án chỉ nhận một phần chi phí quản lý cho sinh hoạt phí.
Điểm cuối cùng cần phải nhấn mạnh là các dự án Liên hiệp hội đề xuất có tính sáng tạo, tính mới, hướng về cộng đồng chịu nhiều thiệt thòi ở vùng sâu vùng xa, giải quyết các vấn đề bức xúc cải thiện đời sống góp phần phát triển kinh tế xã hội, dự án bảo tồn phát triển cây Luồng bản địa đưa ra chiến lược chống suy thoái rừng Luồng của miền núi mà rất hiệu quả, dự án khôi phục phát triển Cánh Kiến đỏ ở huyện Mường Lát là huyện có khó khăn của tỉnh, dự án Care đầu nguồn Bá Thước góp phần sinh kế lớn cho người dân, góp phần giải quyết phòng hộ đầu nguồn Sông mã...
Trên đây là một số bài học trong đề xuất xây dựng dự án mà Liên hiệp hội đã giành được trong thời gian vừa qua, dự án nhỏ nhưng hiệu quả lớn góp phần phát triển kinh tế, xã hội, môi trường, thông quả thực hiện dự án tập hợp lực lượng đội ngũ trí thức phát triển xây dựng Liên hiệp hội ngày càng lớn mạnh.
Nguyễn Nam Sơn