Tham dự hội thảo: “Diễn đàn Nhân dân về Ngân hàng Phát triển Châu Á”.
Ngày 02 tháng 05 năm 2011, cán bộ của Trung tâm hỗ trợ ứng phó biến đổi khí hậu Thanh Hóa tham dự hội thảo “Diễn đàn Nhân dân về Ngân hàng Phát triển Châu á” do Mạng lưới Sông ngòi Việt Nam đã phối hợp cùng Diễn đàn các tổ chức Phi chính phủ về Ngân hàng Phát triển Châu á (NGO Forum on ADB) đồng tổ chức, dưới sự hỗ trợ của Liên hiệp các Hội khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) và Tổ chức ActionAid. Đây là một trong những nội dung được tiến hành để phục vụ cho Hội nghị thường niên lần thứ 44 của Hội đồng Thống đốc Ngân hàng Phát triển châu á (ADB) diễn ra từ 3-6/5/2011 tại Hà Nội- Việt Nam, với sự tham dự của khoảng 3.600 đại biểu đến từ nhiều Quốc gia và vùng lãnh thổ.
Đến tham dự hội thảo có sự góp mặt của các tổ chức phi chính phủ Việt Nam và trong khu vực, cùng đại diện các cộng đồng bị ảnh hưởng và các đơn vị báo chí. Các thành viên của Mạng lưới sông ngòi Việt Nam từ các miền Bắc, Trung, Nam đã có những chia sẻ kinh nghiệm về các hoạt động dự án tài trợ bởi ADB tại Việt Nam như dự án đường cao tốc Hà Nội - Lào Cai, dự án cấp nước tại Thừa Thiên Huế hay dự án thủy điện Sông Bung 4, Quảng Nam. Bên cạnh đó, các thành viên của NGO Forum on ADB cũng đã có những chia sẻ kinh nghiệm trong quá trình tham gia giám sát các chương trình, chính sách và dự án do ADB tài trợ từ các nước Philipin, Campuchia, Tajikistan, Uzerbekistan. Với sự chia sẻ thông tin bởi chính người dân bị ảnh hưởng cũng như cơ quan chủ trì các hoạt động giám sát dự án tài trợ bởi ADB, hội thảo đã có một cuộc thảo thuận sôi nổi về những khuyến nghị đối với chính sách của ADB, cụ thể như sau:
1. Chính sách Công bố thông tin:
- Tất cả các thông tin liên quan đến bất cứ dự án nào, cũng như các chính sách của ADB nên được truyền tải đến với cộng đồng bị ảnh hưởng một cách trọn vẹn và đúng đắn. Theo đó, ABD phải đảm bảo rằng tất cả những thông tin dự án sẽ được công bố rộng rãi đến với công chúng trước khi tiến hành bước tham vấn cộng đồng và thiết kế dự án;
- Tất cả các thông tin dự án phải được công bố bằng ngôn ngữ địa phương của vùng dự án và không quá kĩ thuật để họ có thể đọc và hiểu được;
- ADB cần thể chế hóa cơ chế giám sát độc lập cho việc tham vấn cộng đồng ngay khi bắt đầu bất cứ dự án nào.
- Nếu trong một dự án diễn ra việc tái định cư bắt buộc,thì kế hoạch bồi thường cho dự án đó phải được chuẩn bị kĩ càng và thông tin cụ thể cho những hộ gia đình bị ảnh hưởng
2. Cơ chế trách nhiệm giải trình
- Khái niệm “Cơ chế trách nhiệm giải trình” cần phải được truyền thông rõ ràng đối với công chúng, đặc biệt với những người dân bị ảnh hưởng;
- ADB cần chủ động tăng cường năng lực cũng như cung cấp những khóa tập huấn cho những cộng đồng bị ảnh hưởng cách nêu vấn đề ngay khi họ phát hiện bất cứ vấn đề gì trong các dự án một cách sớm nhất.
3. Những mối quan ngại khác:
- ADB có kế hoạch gì trong tương lai gần để thúc đẩy sự tham gia ý nghĩa của các tổ chức xã hội dân sự, đặc biệt là các tổ chức xã hội dân sự Việt Nam trong việc thay đổi tích cực hoạt động của ADB tại Việt Nam và tất cả các dự án của ADB.
- Làm thế nào để các tổ chức xã hội dân sự tham gia một cách có hiệu quả ngay từ giai đoạn đầu của các dự án do ADB viện trợ tại Việt Nam?
- ADB nên có cam kết về những chương trình phục hồi sinh kế dài hạn và bền vững cho những cộng đồng bị ảnh hưởng chứ không chỉ là những khoản bồi thường;
- Cách thức nào hiệu quả để tiến hành tham vấn cộng đồng trong một dự án? Việc tham vấn cộng đồng cần mang lại hiệu quả thực sự chứ không phải chỉ trên giấy tờ.
Phạm Xuân Quý